Câu chuyện giáo dụcCâu chuyện giáo dục

(Kể chuyện cho bé) Lê Hoàn cày ruộng tịch điền

Đăng ngày 07/11/2017 10:47
Câu chuyện: Lê Hoàn cày ruộng tịch điền
Thể hiện: Lê Bảo Châu, Lớp 10A8

Download!

Chuyện kể vào năm Bính Tuất (986), vua nhà Tống cử sứ giả Lí Giác sang nước ta cầu an, mong xóa đi hiềm khích giữa hai nước. Năm ấy cũng là năm vua Lê Đại Hành mừng thọ bốn mươi nhăm tuổi. Để mừng hai việc này, nhà Tiền Lê quyết định mở đại lễ tại Hoa Lư, kinh đô của nước Đại Cồ Việt. Nhà Tiền Lê tiếp đãi sứ giả nhà Tống rất chu đáo, tận tình. Khúc hát hay cũng đủ khoe nhân tài, trò diễn giỏi cũng làm cho quốc thể được thêm nể trọng. Sứ giả Lí Giác được mời dự hội, khi xem những trò tay không bắt hổ, bắt trăn của các võ sĩ nước ta đã phải tỏ lòng kính phục. Sứ giả rất kinh ngạc khi được xem đàn voi của ta diễn trận. Những chú voi kềnh càng nhưng rất nhanh nhẹn và răm rắp tuân theo hiệu lệnh của các quản tượng. Sứ càng kính nể nước Đại Cồ Việt ta hơn khi được tiếp kiến các tướng lĩnh, những người năm năm trước chỉ mới ngoài ba mươi tuổi đã chém đầu danh tướng nhà Tống là Hầu Nhân Bảo ở ải Chỉ Lăng. Quân dân Đại Cồ Việt ai nấy đều hả lòng, hả dạ khi thấy sứ Tống đã phải thốt lên: “Thiên ngoại hữu thiên ưng viễn chiếu!” (nghĩa là: Ngoài trời lại có trời soi nữa), tỏ ý kính phục nhà vua và những chiến binh oai hùng của nước ta. Người dân từ đó nô nức học võ, rèn luyện côn quyền, đao kiếm. Ai nấy đều mong sẽ có ngày sẽ được mang sở học của mình ra giúp nước, làm vinh hiển cho gia tộc, quê hương. Những cuộc tỉ thí võ nghệ, tranh tài binh pháp được tổ chức thường xuyên. Cả nước trở thành một lò võ lớn. Thanh niên, trai tráng mê mải luyện tập, thi đấu, bỏ bê việc đồng áng. Trên đồng chỉ còn thấy người già, phụ nữ cấy cày. Nhiều nơi đồng ruộng xác xơ, đất đai bạc phếch vì không có người làm. Thấy cảnh đất đai hoang hóa, chợ búa tiêu điều, việc nông tang ngày càng bê trễ, quan Đại tổng quản Từ Mục rất xót xa. Ông bèn vào triều, tâu lên vua Lê Đại Hành những điều trông thấy ngoài dân gian. Nghe những lời tâu của Từ Mục, vua Lê Đại Hành lòng như lửa đốt, đứng ngồi không yên: “Tạo ra nông phẩm dồi dào là việc cốt để yên dân, định quốc. Nếu lơ là, bê trễ việc cấy cày thì làm sao có được nông sản để đóng thuế, để nuôi quân giữ nước.” Rồi vua ra ngay chỉ dụ bãi bớt những lễ hội, phạt nặng những kẻ bỏ bê ruộng đồng, khiển trách các quan lại địa phương đã xao lãng việc nông tang. Nhưng lòng vua vẫn chưa dứt nỗi băn khoăn. Vua đem những điều ấy nói với đại sư Khuông Việt. Nghe xong, nhà sư Khuông Việt tâu: “Răn đe, trách phạt chỉ là cắt đi cái ngọn. Muốn xử cho tới gốc của việc này, thì nhà vua phải làm cho người dân coi trọng nghề nông. Xin bệ hạ hãy nhớ lấy câu Dĩ nông vi bản (tức là: Lấy nông nghiệp làm gốc).”
Để biết tường tận và sâu sát hơn về tình hình đồng ruộng, nhà vua phái những viên quan Giám điền về các miền quê. Họ được giao nhiệm vụ tìm hiểu những căn nguyên khiến cho nghề nông bị bê trễ, nông dân bỏ ruộng cày. Năm Thiên Phúc thứ tám (987), vua ban chỉ dụ sẽ về vùng Long Đọi (Duy Tiên, Hà Nam) để dự lễ hội đầu xuân với nhân dân. Long Đọi vốn là một vùng đất màu mỡ, nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nhưng do đất đai bị bỏ hoang còn nhiều, thời vụ không được chú ý, cây trồng thiếu sự chăm sóc, nghề phụ lại không có, nên xóm thôn xơ xác tiêu điều. Tiếp được chỉ dụ của nhà vua, người dân Long Đọi vừa mừng, vừa lo. Các vị tiên chỉ cùng chức sắc trong làng cùng nhau bàn bạc, chuẩn bị lễ hội thật linh đình để đón rước nhà vua. Xem qua địa thế khắp làng, chỉ có khoảnh đất phía trước đình là nơi đắc địa làm bãi hội. Đất này vốn là ruộng lúa, bị bỏ hoang đã mấy năm nay. Dân làng đắp lên một nền đất cao, trên đó dựng một vọng lâu bằng tre, nữa. Các phường thợ phân chia nhau: phường nề tranh thủ dựng nhà; phường ngõa vật đất đắp nền; phường đan lát làm các con giống long, ly, quy, phượng để trang trí xung quanh. Tuy là vùng quê nghèo nhưng các xóm thôn vẫn một lòng góp công, góp của để nơi ngự lãm xem hội của nhà vua phải là nơi đẹp nhất.
Trước khi khai hội vài ngày, vùng Long Đọi đã rất đông vui. Các làng, các chạ xung quanh tấp nập kéo về, háo hức chờ ngày chính hội để được chiêm ngưỡng long nhan. Từ già, trẻ, gái, trai, ai ai cũng xúng xính váy áo để đẹp mặt làng mình, xã mình. Trái lại, ngày hội càng tới gần, người dân Long Đọi càng thấy buồn lo. Các hộ trong làng, đều đói rách. Cơm gạo hàng ngày còn không đủ, lấy đâu ra cỗ để đãi khách. Quần áo cái nào cũng vá víu, sao dám đi dự hội…
Đến ngày chính hội, làng xóm tưng bừng trong tiếng trống hội thùng thùng, trong điệu múa lân rộn rã. Dân Long Đọi cũng nức lòng vui hội đầu xuân, tạm quên đi cái nghèo, cái đói. Thấy hội vui nhưng dân còn rách rưới, nhà vua càng nặng nỗi buồn lo. Các quan sở tại, các tiên chỉ trong làng đều nghĩ như trước đây: Hội mở ra là để nhà vua kén tướng, kén quân. Cũng không muốn bỏ lỡ cơ hội khoe tài với các dân các nơi, nên cụ tiên chỉ cao tuổi nhất của Long Đọi thay mặt dân làng làm lễ chúc thọ và xin cho dân Long Đọi trình diễn võ nghệ mừng thọ Ngài. Nhà vua chuẩn y. Được lời như cởi tấm lòng, các tráng đinh của làng Long Đọi tiến vào bãi hội. Trai tráng múa quyền, đánh gậy, múa kiếm, đánh vật, bắn cung…ầm ầm. Không khí hội trở nên náo nhiệt, tiếng trống, tiếng thanh la vang dội cả một vùng. Những đô vật, võ sĩ chưa đến lượt đấu, đua nhau khoe sức, khoe tài. Người múa kiếm, kẻ xách hai cối đá lớn đi một vòng quanh sân. Mặt trời gần đứng bóng, các cuộc diễu võ đã diễn ra được hồi lâu, nhà vua cho dừng các cuộc đấu võ lại và cất giọng hỏi dân chúng: “Trong vùng có nhiều người giỏi võ nghệ, ta thực lấy làm mừng. Nhưng còn việc nông tang, cấy cày, dân Long Đọi ta có giỏi không?” Nghe vậy, mọi người ngơ ngác, không hiểu ý nhà vua. Ngài bèn truyền lệnh: Chọn bãi hội làm ruộng để Ngài đích thân xuống cày đất, vỡ ruộng, lấy thóc gạo cúng tế đất trời, tổ tiên. Nhà vua bước xuống lầu, cởi hoàng bào và ra lệnh cho quân Cấm vệ mang trâu, vác cày tới. Các đại thần, quan lại, kì hào, chức sắc trong làng xúm lại can ngăn nhà vua: “Bẩm Thánh thượng, đấy là công việc tầm thường của thứ dân, đâu cần bệ hạ phải nhọc long thể?” Nhà vua bèn nghiêm mặt, nói: “Bậc đế vương xưa nay lấy đạo hiếu để trị quốc. Xưa cha mẹ ta từng chài lưới, cấy cày nuôi ta lớn khôn. Nay ta ở ngôi cao cửu trùng, mà không làm ra hạt gạo để cúng lễ thì sao gọi là người thực lòng hiếu đễ. Coi thường việc đồng áng thì đâu phải kẻ quý trọng đất đai tiên tổ.” Đoạn vua đón lấy bắp cày, rồi khoan thai giục trâu tiến bước. Bước sau nhà vua là quan Thái sư Hồng Hiến giương long ngự che cho Ngài. Viên chỉ huy Cấm vệ quân giương thẳng lá cờ đại, trang nghiêm bước theo nhà vua. Xung quanh bờ ruộng, tiếng trống, tiếng kèn và cả những tiếng hô “Vạn tuế” vang lên rộn rã. Cảm kích trước việc làm ấy, các lão nông tri điền xúc động nói với con cháu: “Người xưa thường nói: Lấy nông làm gốc, nay nghề nông lại được nhà vua coi trọng thế này, nước Nam ta thật có đại phúc.” Đường cày đang thẳng tiến, bỗng mũi cày đứng khựng lại như va phải vật gì. Nhà vua “họ” trâu dừng lại. Mấy người lính Cấm vệ vội xúm lại, và nhanh tay bới đất. Trước mắt họ hiện ra một hũ vàng lấp lánh. Nhà vua giương cao hũ vàng, mặt đầy phấn khích, nói to với mọi người: “Đất đai, ruộng đồng nước ta rất giàu của quý, nếu các ngươi gắng cày sâu, cuốc bẫm thì sẽ thu nhận được.” Ruộng ấy sau được gọi là Kim ngân điền (Ruộng vàng bạc).
Sau ngày hội năm đó, dân làng Long Đọi nghe lời chỉ dạy của nhà vua, chăm chỉ việc đồng áng. Họ bảo nhau học người Ái Châu (Thanh Hóa ngày nay) đào mương, dẫn thủy nhập điền, ghi nhớ mùa vụ, diệt cỏ trừ sâu, bón phân đầy đủ cho cây lúa. Dân làng còn tận dụng đất đai trồng thêm hoa màu. Người người đều toàn tâm, toàn ý lo cho mùa màng. Các làng, các chạ xung quanh, cùng học theo Long Đoi. Người người xuống đồng, nhà nhà khai hoang trồng thêm nông sản.
Trời không phụ lòng người, mấy năm liền Long Đọi được mùa to. Ngày mùa, dân các xóm từ người già tới con trẻ đều kéo ra đồng làm việc. Những gánh lúa kĩu kịt được gánh về, dân làng nô nức như ngày hội. Mấy năm sau, sau khi đi dẹp loạn xong vùng Hoan, Ái, vua Lê Đại Hành lại ghé qua Long Đọi. Người dân Long Đọi hân hoan, vui sướng bội phần đón vua trở lại, không còn chút tủi hổ nào đói ăn, rách mặc ngày xưa. Nhà vua xuống ruộng, đi thăm lại cánh đồng xưa. Người dân Long Đọi vui mừng dâng lên Ngài những sản vật quý báu kết tinh từ mồ hôi, công sức của họ trong vụ mùa vừa qua. Nhà vua trong lòng vui sướng vô cùng, Ngài ân cần hỏi thăm từng người về mùa vụ, giống má… Khi chia tay, Ngài vui vẻ hỏi rằng: “Trong mấy năm cày cuốc, có ai tìm được hũ vàng, hũ bạc nào không?” Mọi người đều thưa rằng không thấy. Vua Lê Đại Hành bèn cười to và chỉ vào những bông lúa vàng óng, trĩu hạt trên tay mọi người: “Vàng là đây, bạc là đây chứ đâu!”

HẾT.

 

Câu chuyện bạn Lê Bảo Châu vừa kể nằm trong Dự án Sách nói của Vinschool, được triển khai trong hội sách Bookfair 2017: Đây là dự án bao gồm các câu chuyện cổ tích Việt Nam và Thế giới, truyện ngụ ngôn… được đọc, kể lại và thu âm bởi chính học sinh Vinschool. Trong đó, 50% các câu chuyện sẽ được kể bằng tiếng Anh. Sách nói sẽ được phát hành trên website của Nhà trường để Phụ huynh khối Mầm non và Tiểu học có thể bật cho con nghe, đồng thời Vinschool sẽ dành tặng cho trẻ em các trường khiếm thị như một dự án xã hội của các bạn học sinh.