Câu chuyện giáo dụcCâu chuyện giáo dục

Mầm non kiểu Úc

Đăng ngày 08/12/2016 04:57

Tôi được trải nghiệm với tư cách Phụ huynh ở cả hai hệ thống Mầm non Việt Nam và Úc từ giữa năm 2013. Cậu con đầu đã đi nhà trẻ ở Hà Nội lúc 26 tháng tuổi, khi sang Úc với mẹ con 3,5 tuổi. Sang năm 2015 tôi sinh cháu thứ hai tại Úc, con đi nhà trẻ từ lúc 12 tháng cho đến nay là gần 1 năm. Có thể nói cho con học Mầm non Việt Nam và Úc là hai trải nghiệm hoàn toàn khác nhau. Từ khi gửi hai con đi trẻ ở đây, suy nghĩ của tôi thay đổi tương đối nhiều về thế nào là một môi trường giáo dục tốt, an toàn cho con trẻ ở độ tuổi Mầm non. Mặc dù trước kia tôi vẫn nghĩ là mình cũng hiểu biết ít nhiều vì dù gì cũng là cô giáo (đại học) gần 10 năm, cộng với kinh nghiệm sống với mấy đứa cháu ruột.
Khác biệt thì rất nhiều, nhưng tôi xin nêu ra đây những điểm tôi thấy nổi bật nhất (phải lưu ý rằng tôi không sính ngoại, cho rằng cái gì của Tây cũng tốt).
Có lẽ khác biệt lớn nhất theo tôi cảm nhận là khi đi lớp ở Úc con không bị ép phải làm những việc mà con không thích, chơi nhiều hơn học, học qua chơi và các hoạt động nhẹ nhàng. Từ việc ngồi thế nào trong lúc cô đọc truyện, giảng giải một vấn đề đến chuyện ăn uống, ngủ nghỉ.
Ở Việt Nam, các bạn nhỏ ngồi ngay ngắn trên ghế nghe cô đọc thơ, đồng thanh đọc theo, rồi đồng thanh trả lời câu hỏi của cô. Các bạn bé tí mà ngồi học hành rất nghiêm túc. Nhưng khi đến lớp của con ở Úc, thì tôi lại thấy một cảnh tượng khác hẳn. Mỗi ngày các con có 1 tiếng buổi sáng và 30 - 45 phút buổi chiều gọi là học (nghe đọc truyện, nghe cô giới thiệu một chủ đề gì đó mới, hoặc ngồi làm thủ công, trình bày ý tưởng). Các con ngồi dưới sàn thảm, ở các tư thế thoải mái khác nhau, được phát biểu ý kiến một cách thoải mái, tự nhiên, có khi nhiều bạn muốn nói quá thì cô yêu cầu các con giơ tay nếu muốn phát biểu. Các con nói rất tự tin như không hề có 1 áp lực nào xung quanh vậy.
Chương trình học của các con tập trung vào việc phát triển sự tự tin trong giao tiếp, sáng tạo và đam mê khám phá thế giới xung quanh. Có hôm tôi thấy các con đứng quanh một bể cá, nghe cô nói chuyện về các con vật sống trong đó. Hoặc thỉnh thoảng trường con thuê người mang các con vật ở nông trại đến cho các con chơi. Cô và các con còn nuôi một con thỏ, hàng ngay cho nó ăn và nói về những khác biệt của con thỏ ấy mỗi ngày. Hầu như ngày nào con cũng có một sản phẩm thủ công nào đó mang về khoe bố mẹ. Đặc biệt, chương trình nhấn mạnh tính cá nhân (every child is unique). Bạn nào không thích tham gia hoạt động cùng với lớp thì có thể làm việc khác, miễn là an toàn và không ảnh hưởng đến các bạn khác.


Bạn bé đang chơi với gà.

Tính cá nhân này cũng đặc biệt được tôn trọng trong việc ăn ngủ của các con. Nhà trường và cha mẹ Việt Nam luôn luôn tập trung vào việc ăn uống của con: con ăn đủ bữa không, đủ lượng không, đủ chất không?. Con không ăn thực sự là thảm họa của cả bố mẹ và các cô Mầm non. Cô giáo và bố mẹ thường xuyên trao đổi về việc ăn uống của con. Đến giờ ăn cả lớp ngồi ngay ngắn ở bàn để các cô xúc cho. Bạn nào cũng ăn ngủ đều đặn.
Tôi nhớ có hôm đến lớp đón con sớm, thấy có bạn không muốn ăn nữa mà vẫn bị xúc cho nên trớ ra hết, cô lại mất công đi lấy bát khác xúc cho con ăn. Vất vả cả cô cả con. Việc ăn uống của con ở Úc thì khác hẳn. Thứ nhất, khi con 15 tháng là các cô để con ngồi bàn tự xúc rồi. Chỉ mất vài ngày đầu nếu con chưa quen, còn sau đó con xúc rất tốt, gọn gàng. Các cô chỉ xúc cho các bạn ở lớp Baby ăn thôi. Các con ăn được bao nhiêu cô ghi lại vào cuốn sổ ghi chép của lớp (với con thứ hai của tôi thì con có cuốn sổ riêng, ghi lịch ăn, ngủ, vệ sinh), các cô không bao giờ ép. Đến cuối ngày bố mẹ đến đón thì biết được con ăn ngủ thế nào, và có thể điều chỉnh khi về nhà. Thế nên bạn bé nhà tôi đi học thì học được từ “more” sớm nhất vì cô thường xuyên hỏi con có ăn nữa không cô lấy thêm.
Thứ hai là việc ngủ. Khi con được 4 tuổi, ở lớp như mẫu giáo lớn nhà mình í, con nào cần ngủ thì cô xếp giường cho ngủ, con ngủ khi nào con dậy thì tùy con. Con không ngủ thì con chơi nhưng phải giữ trật tự (quiet rest). Với các bạn bé thì ngủ giờ nào cũng là tùy sinh hoạt của mỗi bạn. Chỉ đến khi con 18 tháng, sang lớp mẫu giáo bé thì các con có giờ ngủ trưa từ 12h - 2h hoặc 2h30, nhưng cũng khá linh hoạt cho các bạn khác nhau. Giờ ăn và nghỉ trưa các cô thay phiên nhau trông các con.
Tôi cho rằng như vậy mới là thuận với tự nhiên, thuận với nhu cầu ăn ngủ khác nhau của từng bạn.

Lịch sinh hoạt một ngày ở lớp của bạn bé.

Tôi thích không gian chơi ở nhà trẻ của các con ở Úc, rộng rãi, nhiều trò chơi vận động, và đặc biệt là có không gian tự nhiên, cây cối, đất đai, có bãi cát để các con nghịch như trên bãi biển. Sân chơi thì có nền đất trải thảm hoặc cỏ nhân tạo mềm, hoặc vụn gỗ nên rất an toàn. Hàng ngày, nếu trời không mưa thì các con đều ra ngoài chơi cả sáng lẫn chiều, có lẽ thời gian ở ngoài còn nhiều hơn ở trong lớp. Thấy vậy, tôi không khỏi nghĩ đến sân chơi ở trường của con ở Hà Nội ngày trước toàn bê tông và thiên nhiên ít ỏi.

Sân chơi ở trường hai con ở Úc.

Sân chơi ở trường hai con ở Úc         

Một điểm khác biệt nữa mà tôi thấy là việc sử dụng thuốc và xử lý tai nạn cho các con ở lớp. Khi ở Việt Nam, con tôi cũng hay bị ốm, lần thì bị mũi, lần bị ho, lần bị mắt và thỉnh thoảng lại phải nhờ các cô tra thuốc hoặc cho con uống thuốc trong ngày. Ở Úc, tôi muốn nhờ cô cho con uống thuốc gì đều phải ghi vào một form rõ ràng, tên thuốc, liều lượng, thời gian… rồi ký. Cuối ngày cũng ký và nhận lại thuốc. Nếu con chẳng may bị ngã cũng phải ký nhận một cái gọi là Incident report. Bạn bé hay bị ngã thì tôi nhận được điện thoại khá thường xuyên thông báo về việc con bị ngã, nhưng không vấn đề gì, các cô đã trườm lạnh cho con, con khóc một lúc rồi thôi… Hồi con đi học ở Việt Nam thì không có những việc này.
Giờ đây tôi đã thay đổi quan điểm của mình khi gửi con đi trẻ, không lấy mục tiêu ăn ngủ và học của con lên trước mà phải là sự an toàn, hạnh phúc và tự tin của con. Chỉ có như thế con mới có được tuổi thơ thực sự và nền tảng cho những tháng năm sau này.