Tin tứcTrung học

Không nên “cấm”, “xóa”, “khóa”

Đăng ngày 09/11/2015 10:52

Q: Số lượng thiếu niên tham gia mạng xã hội đang ngày càng nhiều. Tuy nhiên, rất nhiều thiếu niên lại xem thường việc tìm hiểu kỹ tính năng, lợi ích và cả nguy cơ có hại của mạng xã hội trước khi tham gia. Bà có suy nghĩ gì trước sự thiếu cảnh giác này, nhất là khi mà những câu chuyện mang tín hiệu SOS của thiếu niên từ mạng xã hội ra đời thực đang ngày càng gây lo lắng cho các bậc cha mẹ?

A: Ở giai đoạn lứa tuổi thiếu niên tính chủ động và ý thức phòng vệ trước những tác động tiêu cực của mạng xã hội chưa ổn định. Vì vậy nếu nói trẻ “xem thường” việc tìm hiểu kỹ tính năng, lợi ích và cả nguy cơ có hại của mạng xã hội trước khi tham gia là chưa phù hợp. Đây là lứa tuổi nhạy cảm, có sự thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý nhưng nhận thức còn hạn chế, chưa đủ để lúc nào cũng phân biệt được những yếu tố tích cực và cả những nguy cơ từ mạng xã hội. Một số em do nghèo nàn trong đời sống tinh thần và chất lượng các mối quan hệ gia đình, bạn bè, trường học,… kém; mạng xã hội lại quá hấp dẫn (với những trò chơi, thông tin, cơ hội giao lưu/chia sẻ không giới hạn…). Thực tế cũng cho thấy giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội chưa phải lúc nào cũng hướng dẫn, định hướng, hỗ trợ, nhắc nhở và động viên kịp thời… nên nhiều em rất dễ gặp phải những rủi ro khi sử dụng mạng xã hội.


PGS.TS Trần Thị Lệ Thu trong buổi Hội thảo Giúp con xây dựng văn hóa ứng xử dành cho phụ huynh Trường PTLC Vinschool

 

Q: Để "bảo vệ" con khỏi những rắc rối, nguy hại từ mạng xã hội, không ít bậc cha mẹ đã cấm đoán, yêu cầu con trẻ khoá tài khoản, xoá thông tin cá nhân trên mạng xã hội. "Động tác" này của cha mẹ có bảo vệ được trẻ tránh xa được những cạm bẫy đến từ mạng xã hội không, thưa bà?

 

A: Việc “cấm”, “xóa”, “khóa” thông tin trên mạng xã hội đối với cha mẹ là việc làm quá dễ và quá đơn giản (không tốn nhiều thời gian và tâm trí), chỉ việc “bắt” hoặc “ra lệnh” là xong nhưng cách này chỉ có tác dụng tức thời tại thời điểm đó, không có tác dụng lâu dài. Thậm chí, hành động này (đối với nhiều em) còn phản tác dụng có thể dẫn tới một số tác động tiêu cực: gây bất đồng quan điểm giữa cha mẹ và con cái, kích thích tính tò mò về mạng xã hội ở các em, khiến các em có thể có hành động dấu diếm, lén lút hoặc tham gia mạng xã hội dưới nhiều hình thức khác nhau, rất khó nhận diện và kiểm soát.

 

Thay vì “cấm”, “xóa”, “khóa”, cha mẹ nên xây dựng mối quan hệ tin tưởng với con cái (làm bạn với con), đầu tư thời gian, trí tuệ cùng con tìm hiểu về mạng xã hội, cùng trao đổi và hướng dẫn con hiểu cả những yếu tố tích cực và tiêu cực trên mạng xã hội; giúp con nhận diện những nguy cơ ẩn tàng trên mạng xã hội cũng như cách phòng ngừa, ứng phó với những rủi ro có thể xảy ra. Thậm chí, cha mẹ cần phải đi học, tham gia các chương trình, các khóa đào tạo về kỹ năng làm bạn với con để có thể hỗ trợ cho con về vấn đề này.

 

Q: Theo bà, việc trang bị cho thiếu niên cách phòng vệ trước khi tham gia mạng xã hội sẽ hạn chế được những nguy cơ gì? Liệu gia đình và thầy cô giáo bằng kinh nghiệm của người lớn có thể dạy trẻ sự cảnh giác với những cạm bẫy khi tham gia mạng xã hội?

A: Việc trang bị cho trẻ kiến thức và kỹ năng cách phòng vệ trước khi tham gia mạng xã hội sẽ giúp trẻ nhận biết được những yếu tố tích cực cũng như những nguy cơ của mạng xã hội. Giúp trẻ sử dụng mạng xã hội có hiểu biết, có kiểm soát.

Gia đình và thầy cô giáo bằng kinh nghiệm của mình đều có thể dạy trẻ cảnh giác với những cạm bẫy khi tham gia mạng xã hội; nhưng để thuyết phục các con thì chính gia đình và các thầy cô cũng phải luôn cập nhật thông tin và nâng cao hiểu biết về vấn đề này để kịp thời hướng dẫn các con (vì công nghệ thông tin, mạng xã hội luôn phát triển và biến động).


Để giúp các em có hành vi đúng khi tham gia sử dụng mạng xã hội, gia đình và nhà trường cần có sự phối hợp chặt chẽ.

Q: Khi thiếu niên tham gia mạng xã hội bị rơi vào các tình huống khó khăn, bị chính mặt trái của mạng xã hội tấn công tâm lý, gây cho trẻ sự hoang mang, lo sợ, bị cô lập, cảm giác không lối thoát (có những trường hợp sợ hãi đến chấn động tâm lý, thậm chí đã có trường hợp tìm đến cái chết để giải thoát khỏi nỗi sợ hãi), theo bà trước những tình huống như vậy thì bạn bè, gia đình, nhà trường và chính cộng đồng mạng xã hội nên có những cảm thông và hành động cần thiết như thế nào để giúp cho thiếu niên tránh những hệ luỵ đáng tiếc?

A: Khi trẻ bị rơi vào các tình huống khó khăn liên quan tới mạng xã hội; bạn bè, gia đình, nhà trường, cộng đồng nên bình tĩnh, lắng nghe, tìm hiểu về sự việc đã xảy ra, tránh tiếp tay cho việc“công chúng hóa sự kiện tiêu cực”; tránh phán xét, đánh giá, đưa ra những ý kiến chủ quan, tiêu cực khi chưa hiểu rõ về sự việc (mặc dù sự kiện đó có thể đã được kẻ xấu đăng tải trên mạng xã hội).

 

Điều quan trọng là bạn bè, gia đình nhà trường và cộng đồng xã hội nên bình tình tìm hiểu xem nhân tố tác động hay nguyên nhân nào dẫn tới sự việc này? Trên cơ sở đó có thể quyết định trợ giúp và xử lý vấn đề sao cho phù hợp, đảm bảo nguyên tắc tôn trọng quyền riêng tư của các em và  gia đình các em.

 

Để giúp các em gia đình và nhà trường cần có sự phối hợp chặt chẽ. Lý tưởng nhất là mỗi nhà trường nên xây dựng hệ thống hỗ trợ Tâm lý học đường (Tâm lý - Giáo dục) cho học sinh; với hệ thống này các em được trang bị kiến thức, giá trị và kỹ năng sống để phòng ngừa cũng như ứng phó trước rủi ro của mạng xã hội.

 

Q: Là một chuyên gia tâm lý, bà có thể gợi ý cho thầy cô giáo và các bậc cha mẹ một số phương cách giúp thiếu niên "chọn bạn mà chơi" trên mạng xã hội, để phòng những nguy cơ khi kết bạn với người lạ, người xấu? 

A: Trước tiên cha mẹ, thầy cô giáo nên là tấm gương trong việc sử dụng có hiểu biết về mạng xã hội. Cha mẹ nên học các làm bạn với con, cởi mở, chủ động hơn trong việc trao đổi, thống nhất/thỏa thuận với con về những giới hạn khi tham gia mạng xã hội như: thời gian vào mạng, các trang web mà con được phép hay không được phép truy cập, thống nhất một số nguyên tắc (như giữ kín thông tin cá nhân,...). Mặt khác cần phải có nghệ thuật “quản lý con mà như không quản lý” khi con tham gia mạng xã hội; tránh trường hợp “quản thúc” con quá chặt chẽ (nhắc nhở quá nhiều nhưng không hướng dẫn, đánh đòn,…) khiến con cảm thấy bức bối, khó chịu, dẫn đến chống đối, không hợp tác (không làm bạn với cha mẹ/người thân).

Trân trọng cảm ơn bà!

An Nhiên

(Báo Giáo dục và Thời đại)

Số đặc biệt giữa tháng 7

Ngày 11/7/2015

Bình luận (0)

*Là những trường yêu cầu